RESOURCES

ЖЫШААН БЕЛГИЛЕРДИ ОКУУ: КУРАНДАГЫ ОЙ ЖҮГҮРТҮҮ ЫКМАЛАРЫ

Author: Mohammad Hashim Kamali

ЖЫШААН БЕЛГИЛЕРДИ ОКУУ: КУРАНДАГЫ ОЙ ЖҮГҮРТҮҮ ЫКМАЛАРЫ

     Ислам ойлору Эл аралык институту (IIIT, мындан ары ИОЭИ) 
жана Малайзиядагы алдыңкы исламдык изилдөөлөрдүн эл аралык институ-
ту (IAIS) белгилүү окумуштуу, исламдык укук жана юриспруденция боюнча 
адис Мухаммад Хашим Камалинин «Жышаан белгилерди окуу: Курандагы 
ой жүгүртүү ыкмалары» аттуу эмгегин окурмандарга чогуу сунуш кылышат. 
Бул аалым шарияттын ар кыл темалары боюнча кеңири макалаларды  жазып 
келет. Анын «Юриспруденциядагы исламдын принциптери», «Шарияттык 
укук: киришүү», «Хадистерди үйрөнүү боюнча окуу китеби» өңдүү көптөгөн 
китептери бүткүл дүйнөлүк англис тилдүү университеттерде маалымдама ка-
тары колдонулат. 
     Бул эмгекте ой жүгүртүү, рационалдуулук жана сын акыл-эсинин Ку-
рандык концепцияда өнүгүү көз карашы каралган. Анда Кудайдан болгон аян 
белгилерди, аятты талкуулоо жана алардын Курандагы ой жүгүртүү түшүнү-
гүндөгү алган көрүнүктүү орундарын сөз кылуудан башталат. Бул  эмгек, Ку-
рандагы билим булактарын аныктоо, рационалдуу ойлонууга тоскоол болгон 
факторлор жана илимий чыгармачылыктын алтын доору менен бирге анын 
төмөндөп кетүүсү боюнча тарыхый очеркти ичине камтыйт. Бир кыска бөлүм 
ижтихадка жана рационалдуулук жөнүндөгү исламдык жана батыштык фи-
лософиялык түшүнүктөрдү кыскача салыштыруу менен, анын биздин ой жү-
гүртүүбүздү аныктоого кандайча кирип каларына арналган. Ислам календа-
рына (хижра) ылайыкташып келтирилген даталар атайы белгиленген. Калган 
учурда алар григориандык календарь боюнча жазылып, керек болгон жерлер-
де көрсөтүлөт. Жалпы колдонулгандан тышкаркы араб сөздөрү курсив менен 
берилген. Диакритикалык белгилер азыркы эмес, эски араб сөздөрүнө гана 
кошулган. 
     1981-жылы түзүлгөндөн бери ИОЭИ уюму олуттуу илимий иштерге 
көмөк берүүчү негизги борбор катары кызмат кылып келет. Ушул максатта 
ондогон жылдар бою көптөгөн изилдөө программалары, семинарлар жана 
конференциялар өткөрүлүп, коомдук илимдер менен теология тармагына ар-
налган публикациялар жарыяланууда. Алардын саны бүгүнкү күндө англис 
жана араб тилдериндеги аталыштары менен жети жүздөн ашат, көпчүлүгү 
башка тилдерге которулган. 2008-жылы Малайзиянын Куала-Лумпур шаа-
рында негизделген Алдыңкы Исламдык изилдөөлөрдүн Эл аралык институту 
(IAIS, мындар ары АИИЭИ) заманбап көйгөйлөрдүн исламга жана азыркы 
заманга тийгизген практикалык жана саясий таасирлерин объективдүү акаде-
миялык иликтеген көз карандысыз илимий-изилдөө мекемеси болуп саналат. 
Кыска мөөнөттүн ичинде эле АИИЭИ Малайзия жана мусулман дүйнөсүндө 
кызыгуу туудурган исламдын бөлөк цивилизациялар менен өз ара карым-ка-
тышына арналган семинарлар менен публикацияларына катышкан кыймыл-


5

дуу  коомдук форумга айланып кетти. «Ислам жана цивилизациялык жаңыруу 
(ICR)» деген кварталдык эл аралык рецензияланган журналына, эки айда бир 
жолу «Ислам жана заманбап маселелер» аттуу АИИЭИнин бюллетень, китеп-
тери, монографиялар жана кагаз материалдар сериялары жарыяланып турат. 
Акыркы тогуз жыл ичинде ал 280ге жакын ислам жана мусулман дүйнөсүнө 
кызыгуу туудурган маселелерге кеңири токтолгон иш-чаралар, семинарлар, 
тегерек үстөлдөр, улуттук же эл аралык конференцияларды өткөрүүгө жетиш-
кен. АИИЭИ  Малайзия институтунун ишмердүүлүгү жөнүндө кеңири маа-
лыматты www.iais.org.my сайтынан тапсаңыз болот. Профессор Камалинин 
өздүк сайты www.hashimkamali.com