RESOURCES

Абу Зейд аль-Балхинин жан дүйнөнү азыктандыруу ыкмасы IX кылымдагы дарыгердин когнитивдүү жүрүм-турумдук терапиясы

Author: Malik Badri

Абу Зейд аль-Балхинин жан дүйнөнү азыктандыруу ыкмасы IX кылымдагы дарыгердин когнитивдүү жүрүм-турумдук терапиясы

     Түркиянын Стамбул шаарынын Айя-София китепканасында сак-
талып калган, эки тилде жазылып, эки бөлүккө бөлүнүп, ар бири өз ал-
дынча айрым эмгектерди түзгөн, «Maşālih al-Abdān wa al-Anfus» (Дене 
жана жан дүйнөнү азыктандыруу) деп аталган кол жазманы биздин 
доордун IX кылымында жашаган белгилүү эрудит Ыбрайым Зейд Ах-
мад ибн Сахл аль-Балхи жазган. Ал география жана адабиятка кошкон 
салымы менен абдан белгилүү окумуштуу болгон, ал эми бул эмгек 
аль-Балхинин психологиялык медицина боюнча калтырган жападан 
жалгыз кол жазмасы. 
     Адамдын бакубат жашоосу үчүн физикалык ден соолугу менен 
кошо, психикалык абалынын маанилүүлүгүн өзү жашаган доордон 
көп кылымдар алдыга карай түшүнгөн аль-Балхи, өзүнө-өзү жардамга 
колдонмо иретинде азыркы күндө да заманбаптыгын жоготпогон кээ 
бир идеяларды талкуулаган. Ал адамдын психопатологиясында чыгар-
мачылык генийликти караштырган. Ошондой эле ал,  психологиялык 
ооруларды, анын ичинде: стресс, коркуу жана тынчсыздануу, фобиялык 
жана обсессивдик-компульсивдүү бузулууларды диагноздогон, аларды 
когнитивдик, жүрүм-турумдук терапия менен дарылоону сунуштаган. 
Булардын баары бүгүн бизге бардык жактан тиешеси бар жана азыр-
кы психология менен синхрондошуп үндөшүп турат. Мындан тышка-
ры, алар ичине жан дүйнө жана эң негизгиси - Кудайга табынуу, дуба 
кылууну камтыган кеңири теманы камтып турат.