RESOURCES

МУСУЛМАН АЗЧЫЛЫГЫ ҮЧҮН ФИКХ: АЙРЫМ НЕГИЗГИ КӨЗ КАРАШТАР

Author: Taha Jabir Al-Alwani

МУСУЛМАН АЗЧЫЛЫГЫ ҮЧҮН ФИКХ: АЙРЫМ НЕГИЗГИ КӨЗ КАРАШТАР

     Ислам ойлору Эл аралык институтунун (IIIT, мындан ары ИОЭИ)  
Лондондогу кеңсеси, профессор Таха аль-Альванинин «Мусулман азчылыгы 
үчүн фикх: айрым негизги көз караштар» аттуу жаңы редакцияланган 
басылмасын сунуш кылат. Алгач ирет 2003-жылы Occasional Paper 
10 (Атайын чыгарылыштын 10-сериясы) катары басылып чыккан бул 
эмгек,  Батышта жашаган мусулман азчылыгынын жайгашкан аймагынын 
конкреттүү талаптарын эске алуу менен, аларга карата атайын укуктук 
тажрыйбаларды иштеп чыгууну сунуш кылат. Бул изилдөө эмгеги алгач 
жарык көргөндө кандай актуалдуу болсо, азыр да ошол актуалдуулугун 
сактап келе жатат.
      «Мусулман азчылыгы үчүн фикх» – бул исламий эмес жерлер-
де жашаган мусулман коомчулугунун жыргалчылыгы жана өнүгүшү 
үчүн маанилүү болгон фиқх тармагына эң зор салымын кошкон багыт-
ка айланды. Бул жамааттардын көптөгөн олуттуу көйгөйлөрдү чечүү-
гө багытталган мурунку аракеттери Батышта жашаган англис тилдүү 
социалдык, саясий, диний жана экономикалык тутумдарын түшүнгөн 
мусулман социологиялык илимпоздорунун ой-пикирин жана салымда-
рын эске алган эмес. Натыйжада, берилген сунуштамалардын жана 
фатвалардын көпчүлүгү ылайыксыз болуп, айрым учурларда каралып 
жаткан маселелерди андан ары татаалдаштырып жиберген. Профес-
сор аль-Альвани учурдагы иштеп жаткан фикх кеңешмелерине, мусул-
ман социологдорунун ассоциациялары менен тыгыз иштеши керекти-
гин жана бул илимпоздорду шарият илимпоздору менен тең негизде иш 
жараянына тартууну сунуштайт. Жөн гана формалдуулук үчүн эмес, 
фикхтин өнүгүшү үчүн, бекем жана ишенимдүү пайдубалды түзүүдөгү 
маанилүү кадамды жасоо керектигин баса белгилейт.