RESOURCES

БИЗДИН РЕФОРМАГА КАРАЙ: Мыйзамдуулуктан баалуулуктарга негизделген Ислам мыйзамына жана юриспруденциясына өтүү

Author: Mohammad Omar Farooq

БИЗДИН РЕФОРМАГА КАРАЙ: Мыйзамдуулуктан баалуулуктарга негизделген Ислам мыйзамына жана юриспруденциясына өтүү

    Адамдар аларды кызыктырган дээрлик бардык нерселер жөнүндө так маалымат алгылары келет. Ислам анын жактоочуларынын маалымдалган, терең изилдей жана жоромолдоп биле алышына жана билимдүү болушуна чоң басым жасайт. Ислам ага ишенүүчүлөр маңыроо ээрчүүчү болбой, өзүлөрүнүн маанилүү жөндөмдүүлүгүн өнүктүрүү керек деп эсептейт. Андан дагы, ал өзүлөрүнүн ата-бабаларынын кылгандарын текшербей туруп эле туурап, алардын жолун жолдогондорду колдобойт. Чындыгында, Куранда чыныгы ишеним билимге жана түшүнүүгө негизделет деп айтылат. Мухаммед Пайгамбардын (САВ) насыяты дагы билимге умтулуу керек деп бул тууралуу эки маанилүү эмес. Аныгында, мусулмандарга парз (фард же важиб) деп эсептелген нерселердин ичинен, билимге умтулуу жана билим алуу фард сөзү атайын колдонулгандардын бири болуп эсептелет. 
    Көптөгөн билимдүү мусулмандар Ислам мыйзамынын негизги булактары негизинен төртөө деп билишет: Куран, Хадис (Пайгамбардын баяндары), ижма (бир пикирдүүлүк) жана кыяс (аналогиялык ой корутуу). Чындыгында, Ислам тарыхында биздин атактуу окумуштуулар жана укукчулар жоопторду ачык издешкен жана Исламдын салты катары адамдарды суроо берүүгө шыктандырышкан. 
    Бирок, мезгилдин өтүшү менен окумуштуулар ачык ойлонууда ыңгайсыз сезе башташкан жана бул кийин чектелген методологиялык инструмента- рийдин пайда болушун арттырган жана ушуну менен буга кылымдар бою басым жасалып келген. Ички жана тышкы күчтөрдүн кесепетинен тарыхтын узакка созулган убагы бою Ислам цивилизациясынын ындыны өчө баштаган жана анын начарлашы менен акырындык менен катаал жарышкан, мелдешкен, ал тургай зордук кылган жагдайда Батыш цивилизациясы үстөмдүк кыла баштаган. Батыш күчтөрү мусулмандарды жана дүйнөнү аеосуз басып алганда Батыш мыйзамдары Ислам укуктук институттарын жана түзүмдөрүн сүрүп чыгарган.