RESOURCES

КӨМӨКЧҮ РЕПРОДУКТИВДҮҮ МЕДИЦИНАНЫН ЭТИКАСЫ

Author: Sharmin Islam

КӨМӨКЧҮ РЕПРОДУКТИВДҮҮ МЕДИЦИНАНЫН ЭТИКАСЫ

    Ислам Ойлору Эл аралык Институтунун (IIIT) кыскача китептер сериясы окурмандарга түп нусканын негизги мазмуну жөнүндө түшүнүгүн берүү үчүн инстититтун негизги публикацияларынын кыска формага келтирилген баалуу коллекциясы болуп саналат. Окуганга ыңгайлуу, убакытты үнөмдөгөн кыска форматта чыгарылат. Бул конспекттер чоңураак, ири публикациялардын жакындан кылдат изилдеген обзорлору болуп, окурмандарды түп нусканы андан ары тереңдеп изилдөөсүнө түрткү болот деп үмүттөнөбүз.

    Биоэтика акыркы он жылдыктарда суроо-талаптын негизги тармагына айланып кетти. Медицина жаатынын өнүгүшү менен биздин жашоо эмнеден тура тургандыгы жөнүндө түшүнүгүбүз да акырындап калыптанып келет, ошондуктан көбүнчө генетика жана репродукция аймагында пайда болгон көп маселелер жана көйгөйлөрдү медициналык этика чечиши тийиш.

    Диний көз карашты талап кылган медициналык эксперттердин алдында турган олуттуу моралдык дилеммалар борбордук мааниге ээ. Баары бир бул светтик биоэтика, ал адамдын өмүрү эмнеден турарын аныктайт, баарыбызга тиешелүү жана коом үчүн олуттуу залалдарын тийгизе ала турган маселелер боюнча саясатка таасир кылат. Аялга өзүнүн эжесинин баласы үчүн суррогаттык эне болуш туурабы? Же тукумсуз жубайлар донордон жасалма уруктанса болобу? Ислам буга эмне деши керек?

    Көмөкчү репродуктивдүү медицинанын этикасы биоэтиканын батыштык жана исламдык үлгүлөрүн салыштырып, Курандан жана сүннөттөн алынган исламдык көз караш жашоого жөндөмдүү, айкын альтернативаны камсыз кыларын далилдейт. Исламдык перспектива аян жана приоритетке рухий түшүнүк берүү үчүн светтик жана анын ар кыл философиялык негиздеринин чегинен тышкары чыгат. Адамды клондоштуруу, суррогаттык эне болуу жана ЭКО – азыр эң көп талкууланчу, талаштуу темалар. Автор светтик батыштык жана исламдык үлгүлөрдүн көз караштарын абдан кылдат, обьективдүү изилдеп, алардын ар бири көйгөйлөрдү өз алдынча түшүнө тургандыгын көрсөтөт. Бул маселелерди талкуулоо менен, принциптерди кармануу менен автор «эмне жакшы» экенин чечүүгө кыйын болгон чырмалышкан пикирлердин айлампасынан жол чыгарат.