RESOURCES

Хадистердин Аныктыгын Далилдөө

Author: Israr Ahmad Khan

Хадистердин Аныктыгын Далилдөө

    Ислам Ойлору Эл аралык Институтунун кыскача баяндама ки-тептер сериясы окурмандарга китептин баштапкы чыгарылуусунун негизги мааниси жөнүндө жалпы түшүнүктү берүүдө институттун негизги кыска формада жазылган басылмаларынын баалуу жый-ындысы болуп саналат. Китеп кыскача, окууга ыңгайлуу, убакытты үнөмдөгөн форматта түзүлгөн, мындай кыскача баяндамаларды коштогон ачык, кылдаттык менен жазылган жалпы көрүнүш көбүрөөк чыгарылууга сунушталат жана мындан ары окурмандарды китептин баштапкы чыгарылуусун окуп чыгууга шыктанууга үмүттөндүрөт.
    Доктор Исрар Ахмад Хандын «Хадистердин аныктыгын далилдөө: критерийлерди тактоо» аттуу китеби 2010-жылы толук түрдө басылып чыккан. Чыгармада ал борборлоштуруу жөнүндө талашып-тарты-шуу үчүн негизги жыйнактарды түзүүчү кабыл алган критерийлерге көңүл буруп, хадистерди тастыктоонун сезимтал темасына токтол-гон. Хадистин тексттик мазмунуна эмес, риваятчылардын чынжы-рынын үзгүлтүксүздүгүнө жана тактыгына токтолуу башка хадистер-ге түздөн-түз карама-каршы келген, Пайгамбарыбыздын иштерин мүнөздөбөгөн, Куран окууларын чагылдырбаган же ага  карама-каршы келген айрым хадистер киргизилген.
Андан тышкары, ал Пайгамбарыбыздын жашоосунан кийин пайда болгон каада-салттардын көпчүлүгүн эске алганда, көптөгөн жасал-ма буюмдарды камтыгандык акылга сыйбайт. Булар диндин негизги маселелерин бузууга гана эмес, саясий, сектанттык, экономикалык жана ал тургай теологиялык колдоону күчөтүүгө багытталган. Жаңы-дан пайда болгон динге болгон атаандашуу менен негизделген сая-сий жана диний айырмачылыктар, хадис каражатын колдонуп, кеңи-ри таралган маалымат таратуу кампаниясына алып келди.
    Хадисти туура эмес чечмелөө жана кыянаттык менен пайдалануу жаңы нерсе эмес, бүгүнкү татаал жана туруксуз дүйнөдө экстремисттик жүрүм-турумду мыйзамдаштыруу, туура чечмеленбеген, ойлоп чыгарылган жана шектүү хадистерге таянуунун кесепеттери, орой мамилелерди, айрыкча аялдарга карата жасалган зордук-зомбулук-ка үндөгөн фатваларды чыгаруу, өтө эле жеңил эмес болсо да, чын-дыгында өтө коркунучтуу. Мындан тышкары, исламга каршы маанай кеңири жайылып, азыркы учурда басымдуулук кылууда дискурс, исламдык зордук-зомбулук жана артта калуу тезисин колдоо үчүн кеңири жайылган жана ырайымсыз пайдаланылган ойдон чыгарыл-ган хадистер жөнүндө маселе чечилиши керек. Ислам илимдерин жакшы билген мусулман аалымдарынын милдети – бул туура эмес чечмеленген гана эмес, Куранга да, Пайгамбарыбызга да чыккын-чылык кылуучу динге туура келбеген хадистерди чынчылдык жана кайраттуулук менен жоюу.